Agenda

Onze sponsors

Geschiedenis

ZFC: na 115 jaar nog steeds een jonge vereniging!

In de lange geschiedenis van het Zaandijks Fanfare Corps neemt 25 mei 1894 op het eerste gezicht een niet zo belangrijke plaats in. Toch is het aardig om het verhaal juist met die datum te beginnen. Wat was er vijf jaar na de oprichting zo gewichtig?

Gewichtig? Nee, dat was de serenade aan bovenmeester D. Snuif, die 25 jaar hoofd was geweest van de Kerkstraatschool, natuurlijk niet. Wèl was het de eerste keer dat het Zaandijks Fanfare Corps voor het eerst in het openbaar optraden daarmee te kennen gaf dat niet alleen muziek maken belangrijk was, maar ook dat de Zaandijker muzikanten muziek wilden maken voor alle Zaandijkers. En dat is ruim een eeuw zo gebleven.

Het begin

ZFC heeft gedurende zijn bestaan ups en downs gekend en zeker de eerste periode is het niet gemakkelijk geweest. Zo'n honderdelf jaar terug was muziek maken namelijk voornamelijk weggelegd voor de 'rijken' en niet bepaald iets voor de 'gewone burger'. De werktijden waren in 1889 erg lang en de levensstandaard was niet van dien aard, dat er aan musiceren kon worden gedacht. Toch was er in de Zaanstreek geen sprake van een muziekloze periode. Bij de margarine fabriek werd er bijvoorbeeld gemusiceerd door de Kroon-kapel, en de Oost-knollendammerkapel was al in 1883 begonnen.

Drie heren, K. Kok, H. Krijt en P.M. ten Pierick, vonden het tijd worden om eveneens in Zaandijk een fanfarecorps op te richten. Er werden hier en daar eens wat mensen gepolst en al gauw was er maar één conclusie: in Zaandijk was wel degelijk behoefte aan een fanfarecorps. Kon men achterblijven bij Zaandam en Wormerveer waar respectievelijk door de schutterij (al in 1879) en Excelsior (vanaf 1885) muziek werd gemaakt? Nee, was het antwoord. En na de eerste plannen in april 1889, wordt het Zaandijks Fanfare Corps op 19 september 1889 officieel een feit.De eerste voorzitter was L.D. Börneman en de leiding van het corp kwam in handen van J. Bruyn, een Zaandamse muziekonderwijzer.Börneman was een belangrijk figuur voor de Zaandijker muzikanten, want in zijn tuin ' De Bredenhof' werd later een muziektent gebouwd.

Zoals geschreven, de eerste tijd ging het zeker niet van een leien dakje. De leden waren de elemantaire beginselen van de muziek niet machtig en de meesten moesten nog leren om de instrumenten te leren bespelen. Als er muzikanten afvielen, dan kon de instructeur helemaal opnieuw beginnen. Er waren dan ook heel wat zweetdruppeltjes gevallen voordat op 25 mei 1894 de eerste serenade kon worden gebracht. Een succesvolle periode voor ZFC brak aan toen bloemist Jan Vet uit Koog het dirigeerstokje overnam van Amsterdammer A. Haun, die korte tijd de opvolger van J. Bruyn was geweest. Op 6 augustus 1902 was er alom tevredenheid over het concert dat door ZFC in het Zaanse Volkspark werd gegeven. Dat was een hele geruststelling voor de leden.

Op z'n kop

In 1907 werden tijdens het Diemer-Concours twee eerste prijzen behaald. Zaandijk stond op z'n kop en een ware triomftocht door het dorp volgde. De volgende jaren ging het steeds beter en in 1914 stapte ZFC de hoogste afdeling binnen. Een probleem was wel, dat ondanks het grote enthousiasme, de bezetting aan de kleine kant bleef. Dirigent J. Vet durfde het in 1919 niet aan om de verantwoordelijkheid op zich te nemen om tijdens een concours in Bussum de positie in de hoogste afdeling te verdedigen.

De heer Vet vroeg aan zijn jongste sopraan-saxofonist of hij het 24 leden tellende corps wilde aanvoeren. De saxofonist was Toon de Vries en deze zorgde ervoor dat de deelname in Bussum, die toch met enige vrees tegemoet was gezien, niet voor niets was geweest. De eerste prijs ging naar Zaandijk en in de avond ere-wedstrijd zelfs een eerste ereprijs. Met Toon de Vries is daarmee gelijk een belangrijk sleutelfiguur voor de vereniging genoemd, want hij zou tot liefst 1953 de muzikale leiding behouden. Vanaf 1919 tot en met 1930 viel ZFC te beluisteren in onder meer Bussum, Dordrecht, Landsmeer, Zeist, Leuvenum, Den Haag, Enschede, Vilvoorde (België), Purmerend en Laag Soeren. Plaatsen waaruit de Zaandijkers met een eerste prijs vertrokken.

Harmonie

In 1930 vond opnieuw een opmerkelijk feit plaats. Er waren nogal wat stemmen opgegaan om een harmoniegezelschap te vormen, hetgeen gebeurde. Maar veel plezier hebben de muzikanten er niet van gehad. Weliswaar promoveerde de harmonie van 1934 - 1939 van de tweede naar de ere-afdeling, maar echt gelukkig waren de leden er niet mee. En ondanks het behalen van de hoogste afdeling, besloot men in 1938 toch maar terug te keren naar de fanfarebezetting.

Vijftig jaar

In 1939 werd, ondanks de oorlogsdreiging, het 50-jarig bestaan op grootse wijze gevierd. De oorlogsjaren 1940-1945 drukten uiteraard een stempel op het fanfareleven. Er werd eerst nog doorgerepeteerd, maar na de eis van de Duitse bezetter om de vereniging aan de sluiten bij de 'Kulturkammer', werd besloten om uit de openbaarheid te treden. In 1945 verscheen ZFC in Wormerveer weer op een concours. Het muziekcorps bleef zijn muziekwoordje vervolgens aardig meespreken. Zeker tot 1953 onder de bezielende leiding van Toon de Vries. In 1953 moest de heer De Vries zich echter terugtrekken in verband met zijn gezondheidstoestand.

Dat Toon de Vries belangrijk was voor onze vereniging blijkt wel uit het feit dat het daarna een periode niet zo goed ging met ZFC. De deelname aan het Koger Concours moest zelfs worden ingetrokken. A. van Arkel, onderwijzer uit Zaandijk, heeft het corps door deze moeilijke periode heen geloodst. Een jaar later nam F.F. Alleman zijn plaats in. Met de vereniging ging het daarna wat beter, maar opvallend in die tijd was het slechte repetitiebezoek. Vijftien jaar bleef de heer Alleman aan het bewind. Een goede periode, waarin uitstekende resultaten werden behaald. Zo was er een prima optreden tijdens het Topconcours in Arnhem. Nico Krijgsman volgde de succesvolle dirigent op en werd op zijn beurt na enkele jaren weer opgevolgd door de heer Geersen.

De heer Banens nam daarna de dirigeerstok over. De elf jaar waarin Jacques Banens de leiding had, waren voor het corps bijzonder leerzaam. Er werden een aantal prima resultaten behaald op diverse concoursen, onder andere het Topconcours Arnhem en tweemaal het Wereldmuziekconcours in Kerkrade, waarbij ZFC éénmaal het kampioenschap veroverde. In 1988 kreeg Henk Ummels de leiding over het orkest. De heer Ummels werd opgevolgd door Raymond Munnecom. Hierna nam de heer Banens de muzikale leiding weer over. In deze periode werd weer een topconcours met succesvol resultaat bezocht. De heer Banens heeft het dirigeerstokje uiteindelijk door gegeven.

Begrip

In 1889 werd door een paar enthousiaste mensen de eerste steen voor het ZFC-fundament gelegd. Langzaam is de vereniging uitgegroeid tot een niet meer weg te denken begrip in Zaandijk en ver daarbuiten. Het bestuur en de leden van nu zijn nog even enthousiast als de oprichters.

Het ledenbestand ten tijde van het 100-jarig jubileum (1989), aangevuld met de jeugdleden.

Bron: Jubileum-uitgave Zaandijks Fanfare Corps 1889-1999
Foto's: Archief ZFC